سوالات چند گزینه ای فصل اول کتاب مطالعات اجتماعی

سوالات چند گزینه ای فصل اول کتاب مطالعات اجتماعی

( درس اول - شناخت محیط اجتماعی )

1- فرد در کدام مرحله از زندگی خود مسولیت زندگی خود و حتی دیگران را بر عهده می گیرد؟

الف: نوجوانی و جوانی                       ج: میانسالی

ب: کودکی                                     د: سالخوردگی

2- اندیشیدن به آینده از خصوصیات کدام مرحله از زندگی فرد است؟

الف: کودکی                                   ج: پیری

ب: نوجوانی و جوانی                         د: میانسالی

3: فرد در کدام مرحله از زندگی خود راجع به اصل و مبدا جهان هستی فکر می کند؟

الف: از همان ابتدای تولد                     ج:پیری

ب:کودکی                                      د: نوجوانی و جوانی

4- زندگی کردن در زمان حال از ویژگیهای کدام مرحله از زندگی فرد است؟

الف: نوجوانی و جوانی                       ج: بزرگسالی

ب: کودکی                                     د: میانسالی

5- فرد در مرحله نوجوانی و جوانی باید .................................

الف: درباره راههای دستیابی به شغل مورد نظر خود بیاندیشد.

ب: درباره جایگاه جامعه خویش در جهان کنونی بیاندیشد.

ج: درباره مسائل اجتماعی و سیاسی مختلف بیاندیشد.

د: همه موارد بالا صحیح است.

6- شناخت حاصل از زندگی چگونه حاصل می شود؟

الف: با مطالعه منظم و دقیق رفتار انسان

ب: با استفاده از تجربه خود فرد

ج: با بررسی زندگی جوامع مختلف و تحولات آنها

د: با استفاده از اطلاعات دیگران و تجربه خود فرد

7- شناخت علمی جامعه 0000000000000000 به دست می آید ؟

الف: با زندگی در اجتماعی ، تجربه فرد و اطلاعات دیگران

ب: با مطالعه منظم و دقیق رفتار انسان

ج: با پرسش از دیگران و یادگیری

د: تنها به زندگی در جامعه

8- در جمله « نظر عالم اجتماعی با نظر پذیرفته شده در جامعه مغایر است» منظور از نظر پذیرفته شده در جامعه کدام شناخت است؟

الف: شناخت علمی                                        ج: شناخت حاصل از زندگی

ب: شناخت ناقص بر پایه احساسات                      د: شناخت دقیق و نزدیکتر به واقعیت

9- از نظر عالم اجتماعی خودکشی چه زمانی افزایش می یابد؟

الف: زمانی که زندگی برای افراد تحمل ناپذیر شود.

ب: در دوره ای که ادامه زندگی برای افراد مشکل می شود.

ج: در دوره های جنگ و آشوب

د: در دوره های رفاه اقتصادی

10- شناخت حاصل از زندگی ، ..... و ...... است و شناخت علمی می تواند آن را ........   و حتی ..............کند.

الف: تکمیل ، تصحیح ، مفید ، سودمند

ب: تکمیل ، مفید ، مفید ، سودمند

ج: مفید ، سودمند ، تکمیل ، تصحیح

د: مفید ، تکمیل ، تصحیح ، سودمند

( فصل اول - درس دوم - شکل گیری گروه )

1- چرا افراد در همه دوره های زندگی خود در پی برقراری رابطه با دیگران هستند؟

الف: چون انسان بالطبع اجتماعی است.

ب: به این دلیل که افراد نیازهای انسانی خود را تامین کنند.

ج به این دلیل که بین خود و دیگران نکات مشترک مشابهت هایی  بیابند.

د: : مورد الف و ب صحیح است.

2- منظور از این جمله که « انسان بالطبع اجتماعی است» چیست؟

الف: میل طبیعی انسان به اجتماعی زیستن

ب: تامین نیازهای انسان.

ج: برقراری رابطه با یکدیگر.

د: میل طبیعی انسان به اجتماعی زیستن و تامین نیازهای انسان.

3- رابطه ای که به منظور احوال پرسی بین دو فرد برقرار می شود ............. محسوب می شود؟

الف: شکل گیری « ما»                                   ج: گروه

ب: تعامل اجتماعی                                        د: رابطه اجتماعی

4- ضرب المثل « شریک بودن در غم و شادی یکدیگر» به کدام یک از موارد زیر اشاره دارد؟

الف: انسان بالطبع اجتماعی است.

ب: تعامل اجتماعی

ج: شکل گیری « ما»

د: گروه

5- کدام یک از موارد زیر به تعریف گروه اشاره دارد؟

الف: تعامل اجتماعی نسبتاً منظم و پایدار

ب: وجود احساس « ما» بین افراد

ج: وجود احساس « ما» بین افراد و تعامل اجتماعی نسبتاً پایدار و منظم

د: شکل گیری تعامل اجتماعی و وجود نکات مشترک و مشابهت بین افراد

6- چه عاملی موجب تداوم تعامل می شود؟

الف: برقراری روابط اجتماعی با دیگران

ب: وجود مشابهت ها و مشترکات بین دو فرد

ج: برطرف شدن خواسته ها و نیازهای انسان

د: شکل گیری تعامل اجتماعی

7- میل طبیعی انسان برای برقراری رابطه با دیگران را چه می گویند؟

الف: گروه

ب: ارزشهای گروه

ج: کنش متقابل اجتماعی

د: بالطبع اجتماعی بودن انسان

8- زمانی که دوست شما بیسکویت تعارف می کند و شما از او تشکر می کنید یک رابطه اجتماعی بین شما و دوستتان برقرار می شود. در این حالت می گوییم شما با هم ............... دارید.

الف: کنش متقابل اجتماعی

ب: تعامل منظم

ج: تعامل منظم و پایدار

د: نکات مشترک و مشابهت

( فصل اول - درس سوم - هنجارها و ارزش های اجتماعی )

1- به رفتارهایی که فرد با عضویت در گروه آن ها را انجام می دهد.......... می گویند.

الف: ارزش                                   ج: ارزشهای اجتماعی

ب: ارزش های گروه                           د: الگوی عمل یا هنجار

2- کدام یک از موارد زیر جزء الگوی عمل خانواده محسوب می شود؟

الف: احترام به خانواده                                           ج: بالحن آهسته با والدین صحبت کردن

ب: صمیمیت و صداقت در خانواده                                 د: یگانه پرستی

3- کدام یک از موارد زیر به تعریف « ارزش» اشاره دارد؟

الف: امور خاصی که برای همه یا بیشتر افراد گروه مهم تلقی می شود.

ب: به رفتارهایی که فرد با عضویت در گروه باید آن ها را انجام دهد.

ج: به رفتارهایی که در صورت انجام ندادن آن ها فرد با مجازات روبرو می شود.

د: مورد ب و ج صحیح است.

4- عزت و استقلال ، ارزش کدامیک از گروههای زیر محسوب می شود؟

الف: ملت

ب: گروه سرزمینی

ج: مهمانی

د: مورد الف و ب صحیح است

5- کدام یک از موارد زیر ارزش محسوب می شود؟

الف:  پیروزی

ب: توپ را با پرتاب کردن

ج: گفتگو و رازگویی

د: خبر گرفتن از یکدیگر

( فصل اول - درس چهارم - رابطه گروه ها با یکدیگر )

1- ارزشها و الگوهای عمل گروهها با هم .............. هستند.

الف: متضاد

ب: هماهنگ

ج: گاهی متضاد و گاهی هماهنگ

د: همیشه هماهنگ

2- در صورتی که خانواده در زمینه پوشش و نوع آرایش سروصورت نحوه عملی را بخواهد که مدرسه شما را از آن نهی می کند:

الف: ارزشها و الگوهای عمل خانواده و مدرسه با هم هماهنگ هستند.

ب: ارزشها و الگوهای عمل خانواده و مدرسه با هم در تضاد هستند.

ج: ارزشها و الگوهای عمل خانواده و مدرسه گاهی با هم هماهنگ و گاهی در تضاد هستند.

د: الگوهای عمل خانواده و مدرسه همیشه با هم هماهنگ هستند.

3- میان ارزش ها و الگوهای عمل گروهها.................

الف: همیشه حدی از تضاد وجود دارد.

ب: همیشه هماهنگی وجود دارد.

ج: همیشه تعارض وجود دارد.

د: همیشه تضاد وجود دارد.

4- اگر تضاد میان گروهها مفید باشد...................................

الف- موجب رشد علمی و اجتماعی می شود.

ب: موجب تعارض می شود.

ج: موجب تحول می شود.

ج: موجب هماهنگی می شود.

5- تضاد میان گروهها.......................

الف: نمی تواند مفید باشد.

ب: می تواند مفید باشد.

ج: در جامعه درگیری ، جنگ و نا به سامانی ایجاد می کند.

د: هم می تواند مفید باشد و هم در جامعه درگیری ، ایجاد کند.

6- کدام یک از تعارض های گروهی زیر نتیجه مثبت دارد؟

الف: وجود احزاب مختلف.

ب: اختلاف قومی و قبیله ای.

ج: برخورد میان هوادارن دو تیم فوتبال.

د: مورد الف و ب صحیح است.

7- کدام یک از تعارض های گروهی زیر نتیجه منفی دارد؟

الف: تضاد طبقاتی

ب: برخوردهای اقشار مختلف

ج:. مسابقات دانش آموزی

د:گزینه الف و ب صحیح است.

8- کدام یک از موارد زیر از ویژگیهای « ملت» محسوب می شود؟

الف: زندگی درداخل مرزهای یک سرزمین مشخص

ب. شناخت خود به عنوان یک ملت

ج. دارای دستگاه سیاسی مستقل

د. هر سه مورد بالا صحیح است

9- کلی ترین احساس «ما» که یک واحد تقریباً مستقل است چه نامیده می شود؟

الف. انجمن های دینی             ج. اقشار و طبقات

ب. ملت                            د. فرقه های اعتقادی

10- حد هماهنگی و تعارض در جامعه را ..................... مشخص می سازد.

الف. کلی ترین « ما»                                    ج. گروههای سیاسی و اقتصادی

ب. گروه ملت                                              د. گزینه الف و ب صحیح است

11 - ارزشهای کدامیک از گروههای زیر با ارزش های ملت مغایر است؟

الف. باندهای سرقت و قاچاق.

ب. گروههای سیاسی که می خواهند حکومت را از بین ببرند.

ج. باندهای رشوه گیر در اداره های دولتی.

د. باندهای سرقت و قاچاق و گروههای قومی که خواستار جداشدن واستقلال هستند.

12- کدامیک از گروههای زیر الگوهای عمل پذیرفته شده در جامعه را زیر پا می گذارند؟

الف. گروههای سیاسی که می خواهند حکومت را از بین ببرند.

ب. گروه سرمایه داری که به مقابله با سیاست های اقتصادی می پردازند.

ج. گروههای قومی که خواستار جدا شدن واستقلال هستند.

د. باندهای رشوه بگیر در اداره های دولتی .

13- گروه ملت حد هماهنگی و تعارض را در جامعه چگونه مشخص می کند؟

الف. با مجازات افرادی که ارزشهایشان با ارزشهای جامعه مغایرت دارد.

ب. با مجازات افرادی که هنجارهای جامعه را زیر پا می گذارند.

ج. با مجازات گروههایی که ارزشها و هنجارهایشان با ارزشها و هنجارهای جامعه مغایرت دارد.

د. با مجازات باندهای سرقت و قاچاق و رشوه بگیر

( فصل اول - درس پنجم - تاثیرات گروه بر فرد )

1- انسان چگونه از صفات خود آگاه می شود؟

الف. با شکل گیری جهت گیری ها                       ج. با شکل گیری انتظارات فرد از دیگران

ب. در اثر ارتباط با دیگران                              د. با شکل گیری انتظارات دیگران از فرد

2-  اگر دیگران شما را به عنوان فردی باهوش نشناسند.................

الف. وجود خصایص زیستی و وراثتی نشان دهنده این است که شما فردی باهوش هستید.

ب. در صورتی که واقعاً باهوش باشید خود را به عنوان فرد باهوش خواهید شناخت.

ج. خود را با این عنوان ( فرد باهوش) نخواهید شناخت.

د. خود را با این عنوان ( فرد باهوش) خواهید شناخت.

3- رابطه فرد و گروه بر ............... او از دیگران تاثیر می گذارد.

الف. ارزش                                               ج. انتظارات

ب. ارزش و احترام                                        د. ارزش و احترام فرد و انتظارات

4- چه عاملی جهت گیری خاصی ( دوستی ها و دشمنی ها ) را برای فرد در زندگی به دنبال دارد؟

الف. شکل گیری جهت گیر                               ج. خودآگاهی

ب. عضویت در گروه                                      د. آگاهی از صفات خود

5- در چه دوره ای از زندگی گروه برای فرد اهمیت بیشتری دارد؟

الف. در دروان کودکی                                    ج. در دوران نوجوانی

ب. در تمام دوران زندگی                                 د. در دوره کودکی و نوجوانی

6- واسطه میان زندگی فرد در خانواده و زندگی وی در جامعه چیست؟

الف. گروه                                ج. ارزش

ب. ارزشهای گروه                        د. هنجار

7- فرد در سنین کودکی بیشتر نقش .............. دارد.

الف. آرمانی                       ب. خنثی               ج. انفعالی                         د. فعال

8- فرد در دوره نوجوانی و جوانی نقش ................ دارد.

الف. آرمانی                       ب. خنثی               ج. انفعالی                         د. فعال

9- نوجوان با عضویت در گروه .............................

الف. مجرایی برای اجتماعی شدن پیدا می کند.

ب. پایگاهی برای جهت گیری ، برخورد و عمل پیدا می کند.

ج. در مسیر شکل دادن به شخصیتی متکی به خود گام بر می دارد.

د. همه موارد بالا صحیح است.

10- فرد با زندگی گروهی به میدان........... با گروههای دیگر پا می گذارد.

الف. رقابت                ب. سازش               ج. برخورد      د. رقابت ، سازی ، برخورد

( فصل اول - درس ششم - آسیب های گروه )

1- منظور از این جمله که « گروه ها در ارتباط خویش با جامعه شمشیر د و دم هستند» چیست؟

الف. هم می توانند نظم جامعه را تحکیم بخشند و هم آن را تخریب کنند.

ب. هم می توانند فرد را به پاس داری از ارزشهای اجتماعی وادارند و هم او را به فردی مخالف با جامعه تبدیل کنند.

ج. فقط می توانند جامعه را تخریب کنند و فرد را مخالف با جامعه تربیت کنند.

د. مورد الف و ب صحیح است.

2- دوگانگی ارزشی چه تاثیری بر رفتار فرد دارد؟

الف. انتقاد نمی پذیرد.

ب. به فردی نا به هنجار در جامعه تبدیل می شود.

ج. در تصمیم گیری ها دچار تردید می شود.

د. تعصب نسبت به گروه چشم او را بر حقایق می بندد.

3- فردی که با عضویت در گروه نسبت به ارزشهای جامعه بی اعتقاد شده دچار کدامیک از آسیب های گروهی شده است؟

الف. دوگانگی ارزشی                         ج. بیگانگی از جامعه

ب. مطلق گرایی                               د. تقلید و شخصیت تابع

4- زمانی که فرد فقط ارزشهای گروه خود را درست بداند دچار .................... شده است.

الف. مطلق گرایی                             ج. تقلید و شخصیت تابع

ب. بیگانگی از جامعه                         د. دوگانگی ارزشی

5- حالت هایی که گروه هماهنگ با جامعه عمل نمی کند یا دچار حالاتی غیر عادی می شود را چه می نامند؟

الف. مطلق گرایی                             ج. دوگانگی ارزشی

ب. بیگانگی از جامعه                         د. آسیب های گروهی

6- در صورتی که شما ارزشهای گروه را به ارزشهای جامعه ترجیح دهید، دچار چه نوع آسیب گروهی می شوید؟

الف. مطلق گرایی                             ج. دوگانگی ارزشی

ب. بیگانگی از جامعه                         د. تقلید و شخصیت تابع

7- زمانی که فرد منافع گروه خود را بر منافع جامعه ترجیح می دهد، دچار چه آسیبی شده است؟

الف. گروه گرایی                              ج. دوگانگی ارزشی

ب. تقلیدو شخصیت تابع                      د. بیگانگی از جامعه

8- به وجود آمدن حکومتهای فاشیستی و دیکتاتوری کمونیستی نتیجه کدام یک از آسیب های گروهی است؟

الف. دوگانگی ارزشی                         ج. تقلید و شخصیت تابع

ب. بیگانگی از جامعه                         د. مطلق گرایی

9- گرایشات انحرافی خوارج در صدها سال پیش نتیجه کدام یک از آسیب های گروهی است؟

الف. دوگانگی ارزشی                         ج. تقلید و شخصیت تابع

ب. مطلق گرایی                               د. بیگانگی از جامعه

10- اگر فرد در گروه اجازه نقد و بررسی مسائل گروه را نداشته باشند دچار کدام یک از آسیب های گروهی شده است؟

الف. تقلید و شخصیت تابع                               ج. بیگانگی از جامعه

ب. مطلق گرایی                                           د. دوگانگی ارزشی

11- چه افرادی ، بهترین وسیله برای اعمال دیکتاتوری رهبران و انجام هر گونه عمل غیر انسانی هستند؟

الف. افراد مطلق گرا              ج. افرادی که دچار آسیب بیگانگی از جامعه شده اند

ب. افراد تابع                                  د. افرادی که دچار دوگانگی ارزشی شده اند

12- کدام یک از موارد زیر از ویژگی های یک فرد تابع است؟

الف. نوعی نفاق و دورویی در وی شکل می گیرد.

ب. در مقابل انتقاد دیگران واکنش شدید نشان می دهد.

ج. توانایی اندیشیدن را از دست می دهد.

د. در جهت برخورد با ارزشهای جامعه عمل می کند.

   پاسخنامه سوالات چند گزینه ای فصل اول کتاب مطالعات اجتماعی

(درس اول - شناخت محیط اجتماعی )

1- الف : نوجوانی و جوانی

2- ب. نوجوانی و جوانی

3- د. نوجوانی و جوانی

4- ب. کودکی

5- د. همه موارد

6- د. با استفاده از اطلاعات دیگران و تجربه خود فرد

7- ب. با مطالعه منظم و دقیق رفتار انسان

8- ج. شناخت حاصل از زندگی

9- د. در دوره های رفاه اقتصادی

10- ج. مفید ، سودمند ، تکمیل ، تصحیح

(فصل اول - درس دوم - شکل گیری گروه )

1-د. مورد الف و ب

2- د. میل طبیعی انسان به اجتماعی زیستن و تامین نیازهای انسان

3- ب. تعامل اجتماعی

4- ج. شکل گیری « ما»

5- ج. وجود احساس « ما» بین افراد و تعامل اجتماعی نسبتاً پایدار و منظم

6- ب. وجود مشابهت ها و مشترکات بین دو فرد

7- د. بالطبع اجتماعی بودن انسان

8- الف. کنش متقابل اجتماعی

(فصل اول - درس سوم - هنجارها و ارزش های اجتماعی )

1- د. الگوی عمل یا هنجار

2- ج. بالحن آهسته با والدین صحبت کردن

3- الف. امور خاصی که برای همه یا بیشتر افراد گروه مهم تلقی می شود.

4- د. مورد الف و ب

5- الف. پیروزی

(فصل اول - درس چهارم - رابطه گروه ها با یکدیگر )

1- ج. گاهی متضاد و گاهی هماهنگ

2- ب. ارزشها و الگوهای عمل خانواده و مدرسه با هم در تضاد هستند.

3- الف- همیشه حدی از تضاد وجود دارد.

4- ج. موجب تحول می شود.

5- د. هم می تواند مفید باشد و هم در جامعه درگیری ایجاد کند.

6-الف: وجود احزاب مختلف

7- د. گزینه الف و ب صحیح است.

8- د. هر سه مورد بالا

9- ب. ملت

10- د. گزینه الف و ب صحیح است.

11- ب. گروه های سیاسی که می خواهند حکومت را از بین ببرند.

12- د. باندهای رشوه بگیر در اداره های دولتی

13- ج. با مجازات گروهایی که ارزشها و هنجارهایشان با ارزشها و هنجارهای جامعه مغایرت دارد.

(فصل اول - درس پنجم - تاثیرات گروه بر فرد )

1- ب. در اثر ارتباط با دیگران

2- ج. خود را با این عنوان ( فرد باهوش ) نخواهید شناخت.

3- د. ارزش و احترام فرد و انتظارات

4- ب. عضویت در گروه

5- ج. در دوره نوجوانی

6- الف. گروه

7- ج . انفعالی

8- د. فعال

9- همه موارد

10- د. رقابت ، سازی ، برخورد

(فصل اول - درس ششم - آسیب های گروه )

1- د. مورد الف و ب

2- ج. در تصمیم گیری ها دچار تردید می شود.

3- ج. بیگانگی از جامعه

4- الف. مطلق گرایی

5- د. آسیب های گروهی

6- ب. بیگانگی از جامعه

7- الف . گروه گرایی

8- د. مطلق گرایی

9- ب. مطلق گرایی

10 – الف. تقلید و شخصیت تابع

11- ب. افراد تابع

12- ج. توانای اندیشیدن را از دست می دهد.

سوالات چند گزینه ای فصل دوم کتاب مطالعات اجتماعی

( فصل دوم - درس اول - نقش اجتماعی )

1- جایگاهی که فرد با قرار گرفتن در آن ملزم به رعایت الگوهای عمل خاصی  می شود چه نامیده می شود؟

الف. انتظارات نقش                           ج. تکالیف نقش

ب. نقش                                       د. حقوق نقش

2- کدامیک از موارد زیر نقش محسوب می شود؟

الف. رازگویی                                             ج. تیم فوتبال

ب. فرزند                                      د. احترام گذاشتن

3- در خانواده چه نقش هایی وجود دارد ؟

الف. صداقت                                   ج. با لحن آهسته صحبت کردن

ب. پدر ، مادر                                 د. همه موارد صحیح است

4- نقش هایی را که خود فرد می پذیرد چه می نامند؟

الف. انتسابی                                  ج. تکالیف نقش

ب. اکتسابی                                    د. حقوق نقش

5- منظور از نقشهای انتسابی چیست ؟

الف. نقشهایی که خود فرد می پذیرد.

ب. نقشهایی که به شما نسبت داده می شود.

ج. نقشهایی است که انتظار می رود آن ها را انجام دهید.

د. نقشهایی است که انتظار دارید دیگران نسبت به شما انجام دهند.

6- کدامیک از نقشهای زیر انتسابی است؟

الف. معلمی                                    ج. نماینده کلاس

ب. دانش آموزی                  د. دختر بودن

7- کدامیک از نقشهای زیر اکتسابی است؟

الف. دختر بودن                   ج. فارس بودن

ب. کرد بودن                                  د. مدیر

8- تکالیف یا وظایف نقش ......................................

الف. مجموعه الگوهای عملی که فرد در نقش خاص خود انتظار دارد دیگران نسبت به او انجام می دهند.

ب. مجموعه الگوهای عملی که از فرد انتظار می رود آن ها را انجام دهد.

ج. رفتارهایی که ما انتظار داریم دیگران برای ما انجام دهند.

د. مورد ب و ج درست است.

9- مجموعه الگوهای عملی که ما در نقش خاص خود انتظار داریم دیگران برای ما انجام دهند چه نامیده می شود؟

الف. تکالیف نقش                            ج. حقوق نقش

ب. وظایف نقش                               د. الف و ب صحیح است

10- احترام گذاشتن ، به والدین جزء ........................................

الف. تکالیف نقش فرزندی است.

ب. تکالیف نقش والدین است.

ج. حقوق نقش فرزندی است.

د. تکالیف نقش والدین و حقوق نقش فرزندی است.

11- تامین نیازهای خانواده جزء .................................

الف. تکالیف نقش فرزندی است.

ب. حقوق و تکالیف نقش فرزندی است.

ج. حقوق نقش والدین و تکالیف نقش فرزندی است.

د. تکالیف نقش والدین است.

( فصل دوم - درس دوم - وابستگی متقابل نقش ها )

1- کدام یک از موارد زیر به وابستگی متقابل نقش ها اشاره دارد؟

الف. حقوق یک نقش ، تکلیف نقش دیگر است.

ب. تکلیف یک نقش ، حقوق نقش دیگر است.

ج. با تغییر الگوهای عمل مربوط به یک نقش الگوهای عمل مربوط به نقش های دیگر نیز تغییر می کند.

د. همه موارد بالا صحیح است.

2- چرا در یک جامعه تقسیم کار به وجود می آید؟

الف. بقای زندگی جمعی

ب. تحقق ارزشها

ج. رسیدن به هدف مشترک

د. بقای زندگی جمعی ، تحقق ارزشها ( رسیدن به هدف مشترک )

3- در جامعه چه عاملی نقش های مختلف را به یکدیگر پیوند می دهد؟

الف. هدف                         ج. وابستگی متقابل نقش ها

ب. الگوهای عمل                  د. گروه

4- ارزش های مشترکی که هر جمع و جامعه ای برای رسیدن به آن ها تلاش می کند. ........................ آن جمع یا جامعه نامیده می شود.

الف. هدف های مشترک                                   ج. نظام اجتماعی

ب. آرمان اجتماعی                                        د. تحقق ارزشهای

5- کدامیک از موارد زیر آرمان اجتماعی محسوب می شود؟

الف. آزادی                                                            ب. رفع نیازهای اولیه

ب. زندگی کردن با یکدیگر                               د. همه موارد صحیح است.

( فصل دوم -  درس سوم - نظام اجتماعی )

1- کدام یک از موارد زیر در مورد تعریف نظام صحیح نمی باشد؟

الف. نظام از مجموعه ای از اجزاء تشکیل شده است.

ب. یک واحد را تشکیل میدهند.

ج. از نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته تشکیل شده است.

د. برای بقای کل و اجزای دیگر کاری انجام می دهد.

2- کدام یک از موارد زیر به تعریف نظام اجتماعی اشاره دارد؟

الف. نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته که برای تحقق هدفی پیوند یافته اند.

ب. هر جزء اثر و نتیجه ای دارد برای بقای کل کاری انجام میدهد.

ج. تغییر هر یک از اجزاء بر اجزای دیگر نیز اثر می گذارد.

د. همه موارد بالا صحیح است

3- کدام یک از گزینه های زیر یک نظام محسوب می شود؟

الف. ساعت                                    ج. معاونت

ب. بانک                                       د. حسابدار

4- کدام یک از گزینه های زیر یک نظام اجتماعی محسوب می شود؟

الف. پرستار                                  ج. رئیس بیمارستان

ب. بیمارستان                                 د. گیاه

5- کدام یک از گزینه های زیر در مورد مقایسه نظام و نظام اجتماعی صحیح نمی باشد؟

الف. نظام مجموعه ای از اجزاست ، نظام اجتماعی مجموعه ای از نقش های اجتماعی است.

ب. در نظام اجزاء با یکدیگر پیوستگی دارند، در نظام اجتماعی وابستگی متقابل نقش ها وجود دارد.

ج. نظام مجموعه ای از نقش هاست. نظام اجتماعی مجموعه ای از اجزاء است.

د. نظام یک واحد یکپارچه است ، نظام اجتماعی یک واحد یکپارچه است.

( فصل دوم - درس چهارم – ارتباط  نظام های اجتماعی با یکدیگر )

1- به نظامی که جزئی از نظام های اجتماعی بزرگتر است چه می گویند ؟

الف. نظام اجتماعی                           ج. خرده نظام

ب. نظام اجتماعی کل                          د. نظام اجتماعی متعادل

2- کدام گزینه به مفهوم نظام اجتماعی کل اشاره می کند؟

الف. در برگیرنده نظام های دیگر است.

ب. جزئی از نظام های اجتماعی بزرگتر است.

ج. نظام اجتماعی است که بر اساس ارزشهای هماهنگ شکل گرفته است.

د. همه اجزای آن در یک جهت عمل می کنند.

3- کدام یک از گزینه های زیر خرده نظام ، نظام اقتصادی محسوب میشوند؟

الف. کار خانه                                 ج. مدرسه

ب. بانک                                       د. هر سه مورد

4- ارزشی که خرده نظام ها بر اساس آن شکل گرفته اند ، جزئی از ارزشهای ...... است.

الف. نظام اجتماعی متعادل                                ج. خرده نظام

ب. نظام اجتماعی کل                                      د. نظام اجتماعی

5- کدام یک از گزینه های زیر در مورد نظام اجتماعی متعادل صحیح نمی باشد؟

الف. خرده نظام های یک نظام اجتماعی کل که بر اساس ارزش های هماهنگ شکل گرفته اند.

ب. یک کل منسجم را تشکیل می دهند.

ج. ارزشهای خرده نظامهای یک نظام اجتماعی کل که به سمت ارزش های مغایر کشیده شده اند

د. همه اجزاء آن در یک جهت عمل می کنند.

6- در چه صورت نظام اجتماعی کل دچار عدم تعادل می شود؟

الف. در صورتی که خرده نظام ها یک کل منسجم را تشکیل دهند.

ب. در صورتی که ارزشهای خرده نظام های نظام اجتماعی کل به سمت ارزش های مغایر کشیده شوند.

ج. در صورتی که همه اجزای نظام اجتماعی کل در یک جهت عمل کنند.

د. گزینه ب و ج صحیح است.

7- خرده نظام های اجتماعی در مسیر تحقق بخشیدن به اهداف نظام اجتماعی کل    می توانند آثار و نتایج ............................... داشته باشند.

الف. مطلوب                                   ج. مطلوب یا نامطلوب

ب. نامطلوب                                   د. متعادل

8- اگر خرده نظام آموزشی « قناعت» را به عنوان ارزش مثبت به افراد آموزش دهد ولی وسایل ارتباط جمعی « اسراف» و تبذیر را به عنوان ارزش مثبت به افراد معرفی کند در این حالت نظام اجتماعی دچار ............... می شود.

الف. تعارض                                              ج. تعادل

ب. عدم تعادل                                              د. گزینه الف و ب صحیح است.

( فصل دوم - درس پنجم - نظام اجتماعی و فرد )

1- این جمله که « اگر افرادی نباشند که در نقش های مختلف به الگوهای عمل تحقق بخشند ، واقعیتی به عنوان نظام اجتماعی وجود نخواهد داشت» بیانگر چیست ؟

الف. نیاز نظام اجتماعی به نقش             ج. نیاز نظام اجتماعی به الگوهای عمل

ب. نیاز نظام اجتماعی به فرد                د. نیاز نظام اجتماعی به نقش و الگوهای عمل

2- نظام اجتماعی برای بقاء و دوام خویش به چه چیزی نیاز دارد؟

الف. افراد                                     ج. الگوهای عمل

ب. نقش ها                                                د. ارزشها

3- آماده شدن فرد توسط جامعه برای بر عهده گرفتن نقش ها را چه می نامند؟

الف. درونی کردن ارزشها                                ج. اجتماع پذیری

ب.کنترل اجتماعی                                         د. کنترل اجتماعی ( مجازات)

4- معلمی که به دانش آموزان مطالبی را یاد می دهد ؛ با این عمل دانش آموزان را ..............

الف. اجتماعی می کند.                        ج. کنترل می کند

ب. آموزش می دهد                            د. مورد الف و ب صحیح است

5- جامعه افراد را از چه طریقی اجتماعی می کند؟

الف. از طریق درونی کردن ارزشها

ب. از طریق کنترل اجتماعی ( مجازات)

ج. از طریق جامعه پذیری

د. از طریق درونی کردن ارزشها و کنترل اجتماعی( مجازات)

6- کدام یک از گزینه های زیر بیانگر مفهوم درونی کردن ارزشهاست؟

الف. اجتماعی کردن افراد از طریق اعمال مجازات

ب. آماده شدن فرد توسط جامعه برای بر عهده گرفتن نقش ها

ج. اموری که در ابتدا برای فرد دارای ارزش نیست و فرد به آن ها تمایلی ندارد در طی جامعه پذیری اهمیت می یابد.

د. مورد الف و ب صحیح است.

7- آموزش شیوه خاص غذا خوردن به کودک از طریق والدین بیانگر چیست؟

الف. کنترل اجتماعی                          ج. درونی کردن ارزشها و کنترل اجتماعی

ب. درونی کردن ارزشها                      د. آموزش آداب غذا خوردن

8- در کدام یک از گزینه های زیر افراد اعمال خود را به صورت داوطلبانه انجام می دهند؟

الف. کنترل اجتماعی                          ج. درونی کردن ارزشها

ب. جامعه پذیری                              د. درونی کردن ارزشها و جامعه پذیری

9- در صورتی که فرد الگوهای عمل مشخص جامعه را محقق نسازد با ........ جامعه روبه رو خواهد شد که از آن به ........... یاد می شود.

الف. کنترل ، درونی کردن ارزشها                       ج. اجبار ، مجازات

ب. ارزشهای ، درونی کردن ارزشها                     د. تنبیه ، جامعه پذیری

10- « محکوم شدن مجرم به مجازات زندان» به کدام یک از گزینه های زیر اشاره می کند؟

الف. جامعه پذیری                            ج. درونی کردن ارزشها

ب. اجتماع پذیری                             د. کنترل اجتماعی

پاسخنامه سوالات چند گزینه ای فصل دوم کتاب مطالعات اجتماعی

( درس اول - نقش اجتماعی )

1- ب. نقش

2- ب. فرزند

3- ب. پدر ، مادر

4- ب. اکتسابی

5- ب. نقشهایی که به شما نسبت داده نمی شود.

6- د. دختر بودن

7- د. مدیر

8- ب. مجموعه الگوهای عملی که از فرد انتظار می رود آن ها را انجام دهد.

9- ج. حقوق نقش

10- الف. تکالیف نقش فرزندی است.

11-  د. تکالیف نقش والدین است.

(فصل دوم - درس دوم - وابستگی متقابل نقش ها )

1- د. همه موارد

2- د. بقای زندگی جمعی ، تحقق ارزشها ( رسیدن به هدف مشترک)

3- الف. هدف

4- ب. آرمان اجتماعی

5- د. همه موارد

(فصل دوم - درس سوم - نظام اجتماعی )

1- ج. از نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته تشکیل شده است

2- الف. نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته که برای تحقق هدفی پیوند یافته اند.

3- الف. ساعت

4- ب. بیمارستان

5- ج. نظام مجموعه ای از نقش هاست ، نظام اجتماعی مجموعه ای از اجزاء است.

(فصل دوم -  درس چهارم -  ارتباط نظام های اجتماعی با یکدیگر )

1-ج: خرده نظام

2-الف: در بر گیرنده نظامهای دیگر است.

3-د: هر سه مورد

4-ب:نظام اجتماعی کل

5-ج: ارزشهای خرده نظام های یک نظام اجتماعی کل که به سمت ارزش های مغایر کشیده شده اند.

6- ب. در صورتی که ارزشهای خرده نظام نظام اجتماعی کل به سمت ارزشهای مغایر کشیده شوند.

7- ج. مطلوب یا نامطلوب

8- د. گزینه الف و ب

(فصل دوم - درس پنجم - نظام اجتماعی و فرد )

1- ب. نیاز نظام اجتماعی فرد

2- الف. افراد

3- ج. اجتماع پذیری

4- الف. اجتماعی می کند.

5- د. از طریق درونی کردن ارزشها و کنترل اجتماعی ( مجازات)

6- ج. اموری که در ابتدا برای فرد دارای ارزش نیست و فرد به آن تمایلی ندارد در طی جامعه پذیری اهمیت می یابد.

7- ب. درونی کردن ارزشها

8- ج. درونی کردن ارزشها

9- ج. اجبار ، مجازات

10- د. کنترل اجتماعی

سوالات چهار گزینه ای فصل سوم کتاب مطالعات اجتماعی

( درس اول - خانواده یک نظام اجتماعی )

1- خانواده یک .......................... است.

الف. گروه اجتماعی                           ب. نظام اجتماعی

ج. نظام اجتماعی کل                          د. الف و ب صحیح است.

2- با توجه به چه ملاکهایی گروهها را از هم متمایز می سازند؟

الف. بزرگ یا کوچک بودن                  ب. ارزش ها و هنجارهای گروه

ج. میزان صمیمیت                            د. همه موارد

3- در کدام یک از گزینه های زیر به تفاوت اساسی خانواده با سایر گروهها اشاره شده است؟

الف. دوام و پایداری                          ب. گروه اجتماعی

ج. نظام اجتماعی                             د. ب و ج درست است.

4- به چه علت خانواده را یک گروه اجتماعی می نامیم ؟

ب. مجموعه ای از افراد که خود راما تلقی می کنند و با یکدیگر تعاملی نسبتاً پایدار و منظم دارند.

ج. مجموعه ای از افراد که برای رسیدن به آرمان اجتماعی کنار هم جمع شده اند.

د. مجموعه ای از افراد که برای رسیدن به هنجارهای مشترک کنار هم جمع شده اند.

5- به چه علت خانواده را یک نظام اجتماعی می نامیم؟

الف. مجموعه ای از افراد که برای رسیدن به آرمان اجتماعی کنار هم جمع شدند.

ب. مجموعه ای از افراد که خود را ماتلقی می کنند و با یکدیگر تعاملی نسبتاً پایدار و منظم دارند.

ج. مجموعه ای از نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته که برای هدفی مشخص با هم پیوند یافته اند.

د. مجموعه ای از افراد که برای رسیدن به نظام اجتماعی متعادل کنار هم جمع شده اند.

6- کدام یک از موارد زیر الگوی عمل نقش شوهر محسوب می شود؟

الف. رعایت احترام همسر در مقابل دیگران             ج. تامین نیازهای فرزندان

ب. نفقه دادن                                                                      د. مورد الف و ب صحیح است.

7- در صورت رعایت نشدن کدام یک از گزینه های زیر شوهر از نظر قانونی مورد بازخواست قرار می گیرد؟

الف. نفقه دادن                                                    ج. رعایت احترام همسر در خانواده

ب. رعایت احترام همسر در جامعه                       د. رعایت احترام همسر در مقابل دیگران

( فصل سوم - درس دوم - خانواده و نظام اجتماعی کل )

1- کدام یک از گزینه های زیر از تاثیرات و نتایج خانواده بر نظام اجتماعی کل محسوب نمی شود؟

الف. مراقبت و نگهداری از کودکان                                  ج. کاهش سطح رفاه

ب. اجتماعی کردن فرزندان                                           د. تولید نسل

2- نخستین و مهم ترین عامل جامعه پذیری فرد چیست؟

الف. خانواده                                                          ج. مدرسه

ب. جامعه                                                  د. جامعه و مدرسه

3. جای گزینی اعضای جامعه از طریق چه نظامی امکان پذیر می شود؟

الف. نظام اجتماعی متعادل                                ج. نظام خانواده

ب. نظام اقتصادی                                         د. نظام اجتماعی کل

4- کدام یک از گزینه های زیر جزء آثار و نتایج نامناسب خانواده محسوب میشود؟

الف. اجتماعی کردن فرزندان     ج. مراقبت از سالمندان

ب. تولید نسل                             د. توجه بیش از حد والدین به فرزندان و تربیت افراد متکی به غیر

5- چرا در گذشته رشد جمعیت مشکل اجتماعی محسوب نمی شد؟

الف. مرگ نوزادان در سالهای اولیه تولد کاهش داشت.

ب. فرزندان به سرعت وارد بازار کار و تولید نمی شوند.

ج. بیماری های مختلف ، قحطی ، خشک سالی و جنگ های خانمان سوز در کمین زندگی بشر نشسته بود.

د. انتظارات و توقعات افراد از زندگی مشترک زیاد بود.

6- چرا امروزه رشد جمعیت یک مشکل اجتماعی محسوب می شود؟

الف. گسترش بهداشت

ب. بالارفتن انتظارات زوج های جوان

ج. کاهش مرگ و میر نوزادان در سال های اولیه تولد

د. همه موارد صحیح است.

7- اگر کشوری در سال 2 درصد رشد اقتصادی و در مقابل 3 درصد رشد جمعیت داشته باشد ، از نظر اقتصادی چه شرایطی خواهد داشت؟

الف. به شرایطی بالاتر از گذشته صعود خواهد کرد.

ب. به شرایطی پایین تر از گذشته تنزل خواهد کرد.

ج. از نظر اقتصادی هیچ تغییری در این کشور به وجود نخواهد آمد.

د. از رشد اقتصادی خیلی بالایی برخوردار خواهد بود.

( فصل سوم - درس سوم - خانواده و فرد )

1- نخستین محیط اجتماعی که فرد در آن قرار می گیرد .................... است.

الف. مدرسه                                   ج. جامعه

ب. خانواده                                    د. نظام اجتماعی

2- وجدان رفتار فرد را از ....................... کنترل می کند.

الف. درون                                                ج. ضمیر خودآگاه

ب. بیرون                                     د. درون و بیرون

3-فرد از چه جهاتی تحت تاثیر خانواده قرار دارد؟

الف. جسمی                                   ج. شخصیتی

ب. روانی                          د. همه موارد صحیح است

4- کدام یک از گزینه های زیر در مورد نقش ارشادی و حمایتی خانواده صحیح نمی باشد؟

الف. خانواده در دوره ای که فرد آموزش رسمی را در مدرسه آغاز می کند او را ارشاد و حمایت می کند.

ب. خانواده فرد را در دوره جوانی و سپس در امر ازدواج و تشکیل خانواده ارشاد و حمایت می کند.

ج. زمانی که فرد ازدواج کرد و تشکیل خانواده داد، خانواده باز هم او را ارشاد و حمایت می کند.

د. نقش ارشادی و حمایتی خانواده محدود به دوره کودکی فرد است.

5- فرد در کجا می تواند شخصیت مستقل خود را تحقق بخشد؟

الف. جامعه                                             ج. مدرسه

ب. خانه و خانواده                            د. جامعه و مدرسه

6- کدام یک از گزینه های زیر جزء تاثیرات نظام خانواده بر فرد محسوب نمی شود؟

الف. تکوین شخصیت فرد                                ج. بالا رفتن سطح انتظارات

ب. حمایت و ارشاد                                        د. تحقق شخصیت فرد

7- خانواده به منزله یک خرده نظام ضروری است که هم ........ و هم ............... را تامین میکند.

الف. سلامت فرد، بقای جامعه

ب. نیازهای عاطفی ، نیازهای روانی

ج. آسودگی خاطر ، آرامش روانی

د. فراغت از کار ، محل امن

( فصل سوم - درس چهارم - آسیب های نظام خانواده (1)

1- وجه مشترک ناسازگاری میان زن و شوهرها چیست؟

الف. برآورده شدن انتظارات                              ج. گونه های مشابه اجتماعی شدن

ب. برآورده نشدن انتظارات                               د. الگوهای عمل متفاوت

2- ................ الگوهای عملی هستند که هر یک از دو طرف ، دیگری را موظف به تحقق آن ها می داند.

الف. انتظارات                                             ج. تفاوت انتظارات

ب. برآورده نشدن انتظارات                   د. برآورده شدن انتظارات

3- چرا زن و شوهرها انتظارات یکدیگر را برآورده نمی سازند؟

الف. جامعه پذیری ناقص             ج. تغییرات سریع در ارزشهای یک نظام اجتماعی

ب. گونه های مختلف اجتماعی شدن                      د. همه موارد بالا صحیح است.

4- در کدام یک از گزینه های زیر به عوامل عمده در تنوع جریان های اجتماعی شدن اشاره شده است؟

الف. وجود محیط های اجتماعی مختلف

ب. وجود گروه های اجتماعی گوناگون

ج. راه های مختلف اجتماعی شدن

د. همه موارد

5- ریشه های ناسازگاری خانواده را باید در کجا جستجو کرد؟

الف. خانواده                                  ج. خانواده ها و نظام اجتماعی کل

ب. نظام اجتماعی کل              د. گونه های مختلف اجتماعی شد

( فصل سوم - درس پنجم - آسیب های نظام خانواده (2)

1- وجه مشترک اختلاف میان فرزندان و والدین چیست؟

الف. برآورده شدن انتظارات                              ج. تفاوت انتظارات

ب. گروه های اجتماعی گوناگون              د. انتظارات

2- تفاوت انتظارات والدین و فرزندان از کجا ناشی می شود؟

الف. تغییر نقش کودکی به نوجوانی

ب. گونه های مختلف اجتماعی شدن

ج. تغییر نقش جوانی به بزرگسالی

د. گزینه های الف و ب صحیح است.

3- کدام یک از گزینه های زیر به خصوصیات دوره نوجوانی اشاره دارد؟

الف. گرایش شدید به عضویت در گروه

ب. استقلال

ج. نشاط

د گزینه های الف و ب صحیح است.

4- گرایش شدید به عضویت در گروه برای نوجوان راهی است که به واسطه آن..........

الف. نوجوان استقلال خویش را از خانواده عملی می سازد.

ب. نوجوان از نقش کودکی به بزرگسالی می رسد.

ج. الگوهای عمل مربوط به بزرگسالی را رعایت می کند

د. به انتظارات والدین پاسخ مثبت می دهد

5- جمله « پدر و مادر مرا درک نمی کنند » « جوانان حقوق پدر و مادر را            نمی شناسند» نشانگر چه مفهومی است؟

الف. تفاوت انتظارات

ب. برآورده نشدن انتظارات

ج. تغییر نقش از کودکی به بزرگسالی

د. گرایش شدید به عضویت در گروه

پاسخنامه سوالات چند گزینه ای فصل سوم کتاب مطالعات اجتماعی

( درس اول - خانواده یک نظام اجتماعی )

1- د: الف و ب صحیح است

2- د: همه موارد

3- الف: دوام و پایداری

4- ب: مجموعه ای از افراد که خود را ماتلقی می کنند و با یکدیگر تعاملی نسبتاً پایدار و منظم دارند .

5-  ج: مجموعه ای از نقش های اجتماعی متقابل به هم پیوسته که برای هدفی مشخص با هم پیون یافته اند.

6- د: مورد الف و ب صحیح است.

7- الف: نفقه دادن

(فصل سوم - درس دوم - خانواده و نظام اجتماعی کل )

1- ج: کاهش سطح رفاه

2- الف: خانواده

3- ج: نظام خانواده

4- د: توجه بیش از حد والدین به فرزندان و تربیت افراد متکی به غیر

5- ج: بیماری های مختلف ، قحطی ، خشک سالی و جنگ های خانمان سوز در کمین زندگی بشر نشسته بود.

6- د: همه موارد صحیح است.

7- ب: به شرایطی پایین تر از گذشته تغییر خواهد کرد.

(فصل سوم - درس سوم - خانواده و فرد )

1- ب: خانواده

2- الف: درون

3- د: همه موارد

4- د: نقش ارشادی و حمایتی خانواده محدود به دوره کودکی فرد است.

5- ب: خانه و خانواده

6- ج: بالا رفتن سطح انتظارات

7- الف: سلامت فرد ، بقای جامعه

(فصل سوم - درس چهارم - آسیب های نظام خانواده (1) )

1- ب: برآورده نشدن انتظارت

2- الف: انتظارات

3- د: همه موارد بالا صحیح است.

4- د: همه موارد

5- ج: خانواده ها و نظام اجتماعی کل

(فصل سوم - درس پنجم - آسیب های نظام خانواده (2) )

1- ج: تفاوت انتظارات

2- د: گزینه الف و ب

3- د: گزینه الف و ب

4- الف: نوجوان استقلال خویش را از خانواده عملی می سازد.

5- الف: تفاوت انتظارات

 

 

 

 

 

 انتقال فرهنگي Cultural Transmission

  انتقال فرهنگي Cultural Transmission

نویسنده :  مصطفي همداني

كلمات كليدي  :  فرهنگ، انتقال فرهنگي، نظريه انتقال فرهنگي، ادوين ساترلند، نظريه پيوند افتراقيابتداءً باید گفت که انتقال فرهنگی (صفت و موصوف) غیر از انتقال فرهنگ[1] (مضاف و مضافٌ‌الیه) است. توضیح اینکه انتقال فرهنگ می‌گوید «هر فرهنگی قابل انتقال است [...] و از نسلی به نسل دیگر از طریق فرآیندهای آموزشی انتقال می‌یابد و در روند انتقال، تغییر و دگرگونی پیدا می‌کند.»[2] اما انتقال فرهنگی، از نظریات جامعه‌شناسی انحرافات است که این نوشتار به تبیین این مقوله می‌پردازد. گرچه بسیاری از منابع و بلکه دائرة‌المعارف‌ها،[3]  "Cultural Transmission" را به همان معنای انتقال عناصر فرهنگی گرفته‌اند. در هر حال دو معنی برای انتقال فرهنگی وجود دارد که یکی با عنوان "انتقال فرهنگی" و دیگری به نام "نظریه‌ انتقال فرهنگی" در منابع جامعه‌‌شناسی مورد بررسی قرار می‌گیرند.

 انتقال فرهنگی               

انتقال فرهنگی فرایندی است که توسط آن فرهنگ از طریق آموزش از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. فرهنگ را به طریق زیستی نمی‌توان به ارث برد، هر نسلی فرهنگ را برای خویش می‌آموزد و سپس آْن را همراه با تغییراتی که در عصر خود حاصل شده به نسل بعد از خود می‌آموزاند. انتقال فرهنگی، تداوم فرهنگ را امکان‌پذیر می‌سازد.[4]

تاریخ بشر نشانگر آن است، که آغاز جریان انتقال فرهنگ، از آسیا و شرق به سوی  غرب بوده است. ویل دورانت نویسنده کتاب بزرگ "تاریخ تمدن" جلد اول کتاب خود را "مشرق‌زمین گاهواره تمدن" نام گذاشته و در پایان همین مجلد، اروپا و آمریکا را «فرزند و نوه خودخواه آسیا» می‌خواند که هرگز به ارزش میراث کهن پدران خود پی‌نبرده‌اند.[5] از نظر وی، همه عناصر فرهنگ و تمدن از دین، فلسفه، اخلاق، علم، حکومت، ادب و هنر از شرق به سوی غرب و یونان و روم باستان انتقال پیدا کرده است.[6] سپس در عصر ترجمه در زمان عباسی،‌ میراث یونان و روم به سرزمین اسلام منتقل می‌شود و باز در عصرهای قبل از رنسانس در طی جنگ‌های صلیبی، غرب از دنیای اسلام اخذ فرهنگ و ادب و تمدن و علم می‌کند و سپس در دوره مدرنیسم و صنعتی‌شدن، انتقال فرهنگ از غرب به شرق و جهان اسلام آغاز می‌شود. «در دوره بحران‌های انتقال فرهنگی بین دنیای اسلام و غرب، قاجار نهضت انتقال فرهنگی از اروپا به سوی ایران را آغاز کرد. کتب اروپایی ترجمه شده و نخستین ترجمه از کتب اروپایی در دوره ولیعهدی عباس‌میرزا و وزارت میرزا عیسی قائم‌مقام اول و پسرش میرزا ابوالقاسم فراهانی (قائم‌مقام دوم) انجام یافت. کتاب‌هایی چون نحفةالعالم (عبداللطیف شوشتری 1216 قمری)، مرآت‌الاحوال جهان‌نما (آقا احمد کرمانشاهی، 1224 قمری)، سفرنامه میرزا صالح شیرازی و میرزا ابوالحسن ایلچی نیز اوضاع اقتصادی فرهنگی غرب را توصیف کرده‌اند، تا مردم آشنا شوند.»[7]

 نظریهٔ انتقال فرهنگی (Cultural Transmission Theory)

بزهكاری و انحرافات اجتماعی، مورد تبیین‌های روانی، زیستی و جامعه‌شناختی قرار گرفته است. تبیین جامعه‌شناختی كج‌روی، آن‌ را محصول نیروهای اجتماعی یا فرهنگی می‌شمرد كه خارج از هر فرد خاص و پیش از انجام هر كنش كج‌روانه‌ای وجود دارند. و از طبقه اجتماعی، ساختار سیاسی، محیطی و امثال آن نشأت می‌گیرند.[8]

جامعه‌شناسان در تبیین پیامدهای كج‌رفتاری‌های اجتماعی از سه دیدگاه كاركردگرایی، تضاد و كنش متقابل‌گرایی استفاده می‌كنند.[9] دیدگاه كنش متقابل‌‌گرایی بر تعامل میان همنوایی و كج‌رفتاری در زمینه‌های مختلف اجتماعی تأكید می‌كند و در پی تبیین تأثیر یادگیری بر فرایند كج‌رفتاری‌هاست.[10] این دیدگاه (مكتب) دارای نظریاتی است چون نظریه خرده‌فرهنگی،[11] نظریه انتقاد فرهنگی، نظریه برچسب.

در نظریه انتقال فرهنگی، بر روی سرایت رفتار مثبت و منفی از طریق فرهنگ‌پذیری و یادگیری اجتماعی تأکید می‌شود و همان‌طور که برخی جرم‌شناسان بزهکاری را قابل سرایت از طریق ژنتیک می‌دانند.[12] اندیشمندانی نظیر بندورا، ساترلند و تارد، نظریه یادگیری اجتماعی را توسعه دادند.[13] این افراد، بزه‌کاری را از طریق فرهنگ قابل انتقال می‌دانند. اینان بر محیط اجتماعی و نقش آن در رفتار منفی تأکید کرده و برخی چون لاکاسانی می‌گوید: «محیط اجتماعی غذای پرورش بزه‌کاری است.»[14]

نظریه انتقال فرهنگی، بر این نکته تأکید دارد که رفتار انحرافی از طریق معاشرت با "دوستان ناباب" ‌آموخته می‌شود.[15] و کجروان بیشتر از طریق حشر و نشر با مجرمان منحرف می‌شوند.[16]

 .  تبیین ساترلند از نظریه انتقال فرهنگی (پیوند افتراقی)

نظریه پیوند افتراقی ادوین ساترلند مشهورترین نظریه از مجموع نظریه‌های جامعه‌پذیری یا یادگیری در مباحث کج‌رفتاری اجتماعی است.[17] ادوین ساترلند (E.Sutherland) (1939) بر این اعتقاد بود که رفتار انحرافی از طریق "معاشرت اغیار" با "پیوند افتراقی" یعنی داشتن روابط اجتماعی با انواع خاصی از مردم مانند "تبهکاران" آموخته می‌شود. او می‌گوید: برای آنکه شخص جنایتکار شود، باید نخست بیاموزد که چگونه جنایت کرد.[18]

نکته اصلی نظریه ساترلند این است که افراد به این علت کج‌رفتار می‌شوند که تعداد ارتباط‌های انحرافی آنان بیش از ارتباط‌های غیرانحرافی‌شان است. این تفاوت تعامل افراد با کسانی که ایده‌های کج‌رفتارانه دارند نسبت به افرادی که از ایده‌های هم‌نوایانه برخوردارند (یعنی ارتباط بیشتر آنان با کج‌رفتاران یا ایده‌های کج‌رفتاری) علت اصلی کج‌رفتاری آن‌هاست. خلاصه‌ای از رویکرد ساترلند به مسئله کج‌رفتاری را به دلیل اهمیت فراوان آن نقل می‌کنیم:

1.   کج‌رفتاری یاد گرفتنی است. نه ارثی است و نه محصول بهره‌ هوشی پایین یا آسیب‌ مغزی و امثال آن.

2.   کج‌رفتاری در تعامل با دیگران آموخته می‌شود.[19] تعاملی که ارتباطات کلامی (Verbal) و اداها (Gestures) را شامل می‌شود. در این مورد ساترلند نقش رسانه‌ها را نادیده گرفته است، زیرا رویکرد وی مربوط به قبل از دوران پیدایش تلویزیون است.[20]

3.   بخش اصلی یادگیری کج‌رفتاری در حلقه دورن‌گروه روی می‌دهد و رسانه‌های جمعی و مطبوعات نقش دوم را ایفا می‌کنند.

4.   یادگیری کج‌رفتاری شامل آموختن فنون خلاف‌کاری و سمت‌وسوی خاص انگیزه‌ها، کشش‌ها و گرایش‌ها می‌شود.

5.   سمت و سوی خاص انگیزه‌ها و کشش‌ها از تعریف‌های مخالف و موافق هنجارها یاد گرفته می‌شود.

6.   فرد به دلیل بیشتر بودن تعریف‌های موافق تخلف، به نسبت تعریف‌های موافق با هم‌نوایی با هنجارها کج‌رفتار می‌شود. (این نکته، قضیه‌ کلیدی نظریه ساترلند است).

7.   پیوندهای افتراقی ممکن است از نظر فراوانی، دوام، رجحان و شدت متفاوت باشند.

8.   فرایند یادگیری کج‌رفتاری از طریق تعامل با کج‌رفتاران و هم‌نوایان، ساز و کارهای مشابهی با هر نوع یادگیری دیگر دارد.

9.   کج‌رفتاری را که خود تجلی نیازها و ارزش‌های کلی است نمی‌توان با همین نیازها و ارزش‌های کلی تبیین کرد.

ساترلند البته قصد نداشته است که همه قضایای نه‌گانه فوق را در مورد اشکال مختلف کج‌رفتاری به کار بندد.  اما او هم مثل رابرت مرتن و به پیروی از دورکیم بر این باور بوده است که کج‌رفتاری رویدادی طبیعی در جامعه است در حالی که مرتن در سطح ساختار اجتماعی نشان داد که کج‌رفتاری را می‌توان پاسخی عادی به شرایط اجتماعی غیرعادی دانست، ساترلند در سطح تعامل اجتماعی مدعی شد که افراد به همان شیوه‌ای که یاد می‌گیرند از قوانینی تبیعت کنند، به همان شیوه هم یاد می‌گیرند که کج‌رفتار بشوند. بنابراین ساترلند معتقد شده است که کج‌رفتاری را با اصول یادگیری اجتماعی بهتر می‌توان تبیین کرد تا اصول روان‌نشاختی مرضی.[21]

 .  نقد نظریهٔ انتقال فرهنگی         

نظریه هم‌نشینی افتراقی که بر یادگیری اجتماعی از طریق  هم‌نشینی با الگوهای رفتار انحرافی تأکید می‌کند در چند دهه گذشته رونق فراوان داشته و به عنوان یکی از واقعی‌ترین نظریه‌های جامعه‌شناسی انحرافات برای تبیین بزهکاری و جرم با توجه به مؤلفه‌های روان‌شناختی- اجتماعی توسعه یافته است. با این حال، به این نظریه چند انتقاد اساسی وارد است. این نظریه نمی‌تواند تمام انواع بزهکاری و جرم را تبیین نماید، زیرا در بسیاری از موارد بزهکاری و جرم رابطه‌ای با همنشینی ندارد و شخص می‌تواند بدون هم‌نشینی با منحرفان، منحرف شود. نقش نظام‌های اجتماعی در ایجاد زمینه‌های بزهکاری و جرم در این نظریه نادیده گرفته شده است. همه اصطلاحات کلی که ساترلند در این نظریه به کار برده است قابل عملیاتی کردن و اندازه‌گیری (97) نیستند. اندازه‌گیری دقیق ساز و کارهایی که به وسیله آن‌ها مردم رفتار انحرافی را یاد می‌گیرند بسیار مشکل خواهد بود.[22]

 منابع و طرق انتقال فرهنگی

به‌طور کلی می‌توان پنج منبع را به عنوان منابع اصلی انتقال فرهنگی نام برد:

1.   محیط خانواده (نوع رفتار با کودکان و نگرش‌ها و گفتارهای والدین)؛

2.   الگوهای نمادین (در رسانه‌های جمعی، به ویژه تلویزیون)،‌ بسیاری از مجرمین سعی کرده‌اند خود را به‌جای هنرپیشه‌های فیلم‌های جنایی گذارند و به عبارت ساده‌تر اعمال آن‌ها را تقلید کنند؛[23]

3.   مدرسه (معلمان و دانش‌آموزان و نظام آموزشی)؛

4.   گروه همالان و خرده فرهنگ‌ها (گروه‌های مذهبی چون مسجد، کلیسا، نمازجمعه و ...). میل از دیگر نظریه‌پردازان انتقال فرهنگ می‌گوید افراد با زندگی در میان طبقات فرودست و تأثیرپذیری از خرده‌فرهنگ آن‌ها است که به طرف اعمال غیرقانونی و رفتارهای انحرافی کشیده می‌شود.[24]

5.   شهرنشینی؛ این عامل، با ایجاد عوارضی منفی چون حاشیه‌نشینی و ایجاد محلات پرجمعیت و فقیرنشین سبب انتقال فرهنگی بزهکاری می‌شود.[25] به باور ساترلند، انواع الگوهای درستکاری و انحراف اجتماعی در جامعه وجود دارد، اما توزیع آن‌ها و احتمال برخورد افراد با آن‌ها به نظارت اجتماعی بستگی دارد؛ برای مثال هنگامی که به علت مهاجرت و تحولات شهرنشینی جابه‌جایی مکانی و اجتماعی و بیگانگی، در جامعه شهری توسعه می‌یابد، احتمال بیشتری وجود دارد که فرد با الگوهای انحراف اجتماعی برخورد کند و آن‌ها را بیاموزد و به کار برد، حال آنکه این احتمال در اجتماعات کوچک‌ که در آن‌ها نظارت اجتماعی شدید است کمتر وجود دارد.[26]

 [1]. Culture Transmission.

[2]. ستوده، هدایت‌الله؛ آسیب‌شناسی اجتماعی (جامعه‌شناسی انحرافات)، تهران، 1387، آوای نور، چاپ نوزدهم، ص150.

[3]. مانند: شایان‌مهر، دائرة‌المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، کیهان، 1377، چاپ اول، ج1، ص84-85.

[4]. قنادان، منصور و مطیع، ناهید و ستوده، هدایت‌الله؛ جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، تهران، 1376، آوای نور، چاپ اول، ص82.

[5]. دورانت، ویل؛ تاریخ تمدن، احمد آرام، امیرحسین آریان‌پور و دیگران،  تهران، 1382، علمی و فرهنگی، چاپ نهم (از ویراسته دوم)، ج 1، ص990.

[6]. همان، ص992- 991.

[7]. کیان‌فر، جمشید؛ کتاب سروش (رویارویی فرهنگی ایران و غرب در دروه معاصر)، مقاله «ترجمه گذرگاه انتقال فرهنگ غرب به ایران»، تهران، آوای نور، 1375، چاپ اول، ص64.

[8]. سلیمی، علی و داوری، محمد؛ جامعه‌شناسی کجروی، تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387، چاپ چهارم، ص319.

[9]. ستوده، هدایت‌الله؛ پیشین، ص127.

[10]. همان، ص146.

[11]. همان، ص150-146.

[12]. فرجاد، محمدحسین؛ آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران، بدر، بی‌تا، چاپ هفتم، ص178.

[13]. احمدی، حبیب؛ جامعه‌شناسی انحرافات، تهران، سمت، 1388، چاپ سوم، ص94.

[14]. فرجاد، محمدحسین؛ پیشین، ص179.

[15]. ستوده، هدایت‌الله؛ پیشین، ص149.

[16]. قنادان، منصور و مطیع، ناهید و ستوده، هدایت‌الله؛ پیشین، ص206.

[17]. صدیق سروستانی، رحمت‌الله؛ آسیب‌شناسی اجتماعی (جامعه‌شناسی انحرافات)، تهران، سمت، 1389، چاپ ششم، ص48.

[18]. كوئن، بروس؛ درآمدی به جامعه‌شناسی، محسن ثلاثی، تهران، توتیا، 1386، چاپ دوازدهم، ص177.

[19]. صدیق سروستانی، رحمت‌الله؛ پیشین، ص49-48.

[20]. احمدی، حبیب؛ پیشین، ص96.

[21]. صدیق سروستانی، رحمت‌الله؛ پیشین، ص49-48.

[22]. احمدی، حبیب؛ پیشین، ص98-97.

[23]. فرجاد، محمدحسین؛ پیشین، ص184.

[24]. قنادان، منصور و مطیع، ناهید و ستوده، هدایت‌الله؛ پیشین، ص206.

[25]. منظمی‌تبار جواد، آسیب‌شناسی اجتماعی (جامعه‌شناسی انحرافات)، تهران، مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی امداد، 1382، چاپ اول، ص58-47.

[26]. احمدی، حبیب؛ پیشین، ص96-95.

 http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=42848

 

نمونه سوال کتاب جامعه شناسی 2 تا صفحه 32

   باسمه تعالی

نمونه سوال کتاب جامعه شناسی 2 تا صفحه 32

 

ردیف

                                                                     سوالات                                                       گروه الف

الف)

- کدام یک از عبارات زیر صحیح و کدام یک غلط می باشد؟در مقابل آن بنویسید.

1- هر چیزی که با زندگی اجتماعی انسان ارتباط داشته باشد ، درون جهان اجتماعی قرار می گیرد.

2- بخشی از فرهنگ که مردم از آن جانبداری می کنند فرهگ واقعی نامیده می شود.

3- هر نهاد اجتماعی دارای ابعاد فرهنگی است ولی هیچ کدام از آنها، نهاد فرهنگی نیستند.  

4- جهان اجتماعی و نظام اجتماعی جدای از یکدیگر هستند.

5- نوع خوراکی ها، نوع پوشش،شیوه های یاددهی – یادگیری و.... بیانگر فرهنگ جامعه است.

6- بخش هایی از فرهنگ که مربوط به گروه، قوم، قشر، صنف خاص باشد خرده فرهنگ عمومی می شود.

7- هر نهاد اجتماعی دارای یک ساختار درونی و همه آن ها در یک ساختار بزرگتری که مربوط به جامعه است قرار دارند.

ب )

 

 

 

 

پ)

عبارات زیر با کلمات مناسب کامل کنید( جای خالی):

1-  سیل، زلزله، خشکسالی و آب و هوا به جهت ارتباطی که با زندگی اجتماعی پیدا می کنند در ...............قرار می گیرند.

2- مجموع پدید ه هایی که در گستره زندگی اجتماعی قرا می گیرند ................ نامیده می شوند.

3-بخش هایی از فرهنگ که از نظر علمی قابل دفاع نباشد و بر اساس خرافات شکل گرفته باشد فرهنگ ............... نامیده می شود.

-کدامیک از موارد قسمت الف با موارد قسمت ب مرتبط است؟ یک مورد در قسمت الف اضافی است.

الف

ب

- برطرف کننده یک نیاز اساسی

- سازگار با فرهنگ عمومی

-  خرافاتی نیست

-  کنش های اجتماعی انسان

 

- جهان اجتماعی

-  فرهنگ حق 

- خرده فرهنگ موافق

- نهاد اجتماعی

- ساختار اجتماعی

ج)

جواب صحیح را در سوالات زیر مشخص نمایید( سوالات چهار گزینه ای)

1-  کدامیک از موارد زیر در گستره جهان اجتماعی قرار دارند ؟

الف- کنش اجتماعی انسان      ب- ستارگان و سیل و زلزله      ج- خداوند و فرشتگان            د- هرسه

2- کدامیک نهاد اجتماعی است؟ الف- سیاست        ب- اقتصاد      ج- خانواده و آموزش و پرورش     د- هر سه

3- کدامیک از موارد زیر از ویژگی های فرهنگ می باشد؟  الف- غریزی نیست  ب- اکتسابی و اموختنی است  ج- آگاهی مشترک است د-  هر سه

4- کدام مورد بیانگر ویژگی های فرهنگ نیست؟ الف- غریزی است.         ب- اکتسابی و اموختنی است. 

                                                        ج- آگاهی مشترک است.           د-  از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود.

د)

پاسخ سوالات زیر را فقط نام ببرید: 

  1-  بخش های مختلف جهان اجتماعی را نام ببرید؟

 

2-  سه نمونه خرده فرهنگ" ضد فرهنگ" نام ببرید؟

3- جدول زیر را که "در زمینه فرهنگ آرمانی و واقعی" است، کامل کنید:

 

 

 

فرهنگ آرمانی

    بیرون فرهنگ واقعی

درون فرهنگ واقعی

ناپسند بودن اسراف

مخالفت با ظالم

 

 

ناپسند بودن دروغ

 

ر)

- مفاهیم زیر را تعریف کنید:  (4)

1- جهان اجتماعی را تعریف کنید؟

   2- نهاد فرهنگی را تعریف کنید ؟

3- فرهنگ عمومی را تعریف کنید؟

4- فرهنگ باطل را تعریف کنید؟

 

ز)

- به سوالات زیر پاسخ کامل بدهید:  (6)

1-  مفهوم فرهنگ را با جامعه مقایسه کنید؟

2- فرهنگ عمومی  چه تفاوتی با خرده فرهنگ  دارد؟ تفاوت را با ذکر مثال بیان کنید؟

3-  تفاوت فرهنگ آرمانی را با فرهنگ واقعی بیان کنید؟

4-  جمله زیر را با مثال توضیح دهید:

 " بخشی از فرهنگ واقعی خارج از فرهنگ آرمانی قراردارد"

 

 

 

 

موفق باشید پورزارعیان

 

 

خرده نظام فرهنگي Cultural Sub System

 

نویسنده :  فاطمه امين پور

كلمات كليدي  :  خرده نظام فرهنگي، حفظ انگاره، سايبرنتيك، نظام اجتماعي، نظام كنش واژه "System" که معادل نظام است عبارت است از مجموعهای از واحدها یا عناصر مرتبط به‌هم که به­منظور تأمین اهداف از پیش تعیین شده در ارتباط و تعامل با یکدیگر فعالیت میکنند.[1] خرده نظام (Sub System) نیز بخش و جزئی از یک سیستم است که خرده نظام فرهنگی یکی از خرده نظامهای موجود در سیستم اجتماعی را تشکیل میدهد.

خرده نظام فرهنگی از مفاهیم و نظریات مهم در مکتب کارکردگرایی ساختاری متعلق به تالکوت پارسونز (Talcott Parsons: 1902-1979) است. طرح این نظریه مربوط به مرحله دوم زندگی پارسونز و در واقع مهم‌ترین دوره زندگی وی میباشد. پارسونز به عنوان یکی از چهرههای اصلی نظریه جامعهشناختی در قرن بیستم، بیش از نظریهپردازان قرن نوزدهم تلاش کرد تا روابط میان فرهنگ، شخصیت و ساختار اجتماعی را با ارائه الگوهای تجریدی و دارای قابلیت کاربرد به شکلی نظاممند در قالب نظریه بیان کند.[2] کتاب "نظام اجتماعی" (1951) پارسونز از کارهای کلیدی وی در این زمینه میباشد. پارسونز در کتاب نظام اجتماعی خویش با طرح یک نظریه جامعهشناختی، نظم و بههم پیوستگی نظامهای اجتماعی را مورد سؤال قرار می‌دهد. سؤال اصلی او این است که چرا نظامهای اجتماعی بر مبنای مجموعهای از جهتگیریهای ارزشی مشترک و تجلیی افته پیوستگی خود را حفظ میکنند؟ فرایندهای ضامن بقاء در نظامهای اجتماعی کدامند؟[3]

 

جایگاه خرده نظام فرهنگی در نظریه پارسونز

پارسونز در کتاب "ساختار کنش اجتماعی" نظریهای با عنوان "نظریه سیستمها" را مطرح میسازد که این نظریه در جامعه شناسی فرهنگی حایز اهمیت فراوان است. وی نظام کنش را متشکل از چهار جزء میداند که عبارت‌اند از: نظام فرهنگی، نظام اجتماعی، نظام روانی و نظام زیستی. پارسونز برای این خردهنظامها الگویی با عنوان "AGIL" معرفی میکند که به کارکردهای هر سیستم در جهت بقای جامعه اشاره دارد و برای حفظ و بقای یک سیستم اجتماعی لازم هستند. این کارکردها عبارت‌اند از:

1.     سازگاری و انطباق نظام اجتماعی با جهان مادی که کارکرد نظام اقتصادی است.

2.     تحقق اهداف در نظام اجتماعی که کارکرد نظام سیاسی است.

3.     ادغام، یکپارچگی و حفظ نظم که مرتبط با نظام حقوقی و قانونی است.

4.     الگوی پنهان حفظ نظم و مدیریت تنش که وظیفه نظام فرهنگی است.[4]

بنابراین خرده نظام فرهنگی در نظریه سیستمی پارسونز به‌عنوان یکی از خرده نظامهای موجود در جامعه محسوب میگردد که از یک جایگاه مشخص در پیوند با سایر خردهنظامها برخوردار است.

 

ارتباط خرده نظام فرهنگی با سایر خرده نظامها

از منظر پارسونز در یک جامعه نظیر هر نظام کنشی خرده نظامها در عین خودمختاری، متقابلاً به یکدیگر وابسته و متکیاند.[5] پارسونز نوع تعلق خردهنظامها به یکدیگر را ناشی از وجود دو عنصر اطلاعات و انرژی میداند. سیستم فرهنگی به لحاظ اشراف بر اطلاعات بر سیستمهای دیگر مسلط بوده و آن‌ها را کنترل میکند. سیستم اجتماعی نیز بر اساس عنصر اطلاعات، سیستم سیاسی و اقتصادی را کنترل میکند. در مقابل، سیستم اقتصادی دارای انرژی بالاتری بوده و زمینه و شرط برای سیستمهای دیگر میباشد؛ از اینرو بر اساس انرژی موجود در خویش بر دیگر سیستمها مسلط است و سیستم­های دیگر به آن نیازمند هستند. در عین حال که سیستم اقتصادی منبع انرژی برای دیگر سیستمها میباشد، در مقابل سیستمهای دیگر به‌لحاظ فقدان اطلاعات کنترل میشود.[6] بنابراین پارسونز در جهت بیان رابطه بین خرده سیستمهای چهارگانه به یک رابطه عمودی از بالا به پایین و از پایین به بالا معتقد است. ارتباط از بالا به پایین بر کنترل اطلاعات مبتنی است. سیستمهایی که در سطح بالاتری قرار دارند، بر دیگر سیستمها تسلط داشته و بقیه را کنترل میکنند. از طرف دیگر رابطه از پایین به بالا بر اساس انرژی است. هر سیستمی که در پایینترین سطح قرار دارد، دارای انرژی بیشتری است و بالاترین سیستم دارای کمترین انرژی میباشد. سیستم اقتصادی بیشترین و سیستم فرهنگی کمترین انرژی را دارد. همینطور بالعکس، سیستم اقتصادی کمترین میزان اطلاعات و سیستم فرهنگی بالاترین میزان اطلاعات را دارا میباشد.[7]

در این الگو تمام نظامها از نظر قدرت برابر نیستند. درست است که هر یک از سیستمهای اجتماعی از هم مستقل و مجزایند، اما در میان آن‌ها اهمیت نظام فرهنگی از سایر نظامها بیشتر است.

نظام فرهنگی دارای ویژگی سایبرنتیک است؛ سایبرنتیک به‌معنای کنترل و هدایت جامعه است. در چرخه نظام اجتماعی که مانند هر سیستم فعالی محل مبادله و گردش بیوقفه انرژی و اطلاعات است، فرهنگ بهمنزله یک دستگاه کنترل به هدایت جامعه و سایر خرده نظامها میپردازد. فرهنگ ورودیها و اطلاعات نمادین را از طریق خانواده، مذهب، مدرسه و غیره وارد جامعه میکند و به این طریق در جهت هدایت کل سیستم اجتماعی عمل مینماید.[8] سیستم فرهنگی عامل کنترلکننده و انسجامبخش سیستمهای دیگر از قبیل سیستم شخصیتی و سیستم اجتماعی است که به فرد و کنش وی باز نمیگردد، بلکه به الگوهای وسیع معنی و ارزش تعلق دارد.[9]

 

کارکرد و نقش خرده نظام فرهنگی

کارکرد نظام فرهنگی که با تعبیر حفظ انگاره (Latent Pattern Maintenance) مشخص میشود به این نکته اشاره دارد که هر نظامی باید تا حد ممکن خود را در حالت تعادل نگه دارد. مجموعه فرایندهایی که به مدد آن‌ها اجتماعیشدن افراد تحقق مییابد، در حکم حفظ الگو هستند. از طریق جامعه پذیری است که فرهنگ به عاملان انتقال یافته و توسط آنان درونی میشود.[10]

از نظر پارسونز اجتماعی کردن فراگرد محافظه کارانهای است که از طریق آن تمایلات نیازی افراد آن‌ها را به نظام اجتماعی پیوند میدهد و از سوی دیگر نظام اجتماعی نیز وسایل برآوردهشدن تمایلات را برآورده میسازد. اجتماعیشدن نوعی همرنگی به نظام اجتماعی میبخشد، اما تنوعات فردی نیز در جامعه وجود دارد. وجود برخی مکانیسمهای نظارت اجتماعی در واقع تنوعات را کنترل کرده و افراد را به سمت همرنگی میکشاند. نظارت اجتماعی خط دوم دفاع از نظام را تشکیل میدهد. نظارت اجتماعی باید فرصتهای نقشی گستردهای را برای اعضایش فراهم کند تا شخصیتهای گوناگون بتوانند بدون تهدید یکپارچگی نظام، ابراز وجود کنند. اجتماعیکردن و نظارت اجتماعی مکانیسمهای اصلی برای حفظ توازن نظام هستند و نظم اجتماعی را در نظام اجتماعی عجین میسازند. پارسونز در بحث از نظام­های اجتماعی به رابطه کنشگران و ساختارهای اجتماعی توجه دارد. وی به تلفیق الگوهای ارزشی با تمایلات مبتنی‌بر نیاز میپردازد و آن را قضیه بنیادی و پویای جامعهشناسی میخواند. در این تلفیق شیوههای انتقال هنجارها و ارزشهای یک نظام به کنشگران مانند فراگردهای اجتماعی کردن و درونی ساختن دارای اهمیت اساسیاند. در واقع افراد ارزشها و هنجارها را ملکه ذهن خویش ساخته و بدین شکل آن‌ها را جزیی از وجود خود قرار میدهند و با این عمل، ضمن دنبالکردن منافع خود به مصالح کل نظام نیز خدمت میکنند.[11]

پارسونز دنیای اجتماعی را از زاویه افکار مردم بهخصوص هنجارها و ارزشها مشاهده میکرد. هنجارها قواعدی اجتماعاً پذیرفته شدهاند که مردم آن‌ها را بهکار میگیرند تا درباره کنشهای خود تصمیمگیری کنند. مهمترین فرایندهای اجتماعی تبادل معنا، نمادها و اطلاعات است.[12]

وی با تأکید بر لزوم ایجاد یک نظریه عمومی و منظم برای روابط انسانی، تحت تأثیر وبر کنش اجتماعی را به‌عنوان موضوع اصلی جامعهشناسی خویش معرفی کرده و نظریه پیچیدهای را درباره آن عرضه می­کند.[13] پارسونز معتقد است که تمام نظریات در حال حرکت به سمت نوعی نظریه ارادهگرایانه کنش هستند که در آن انسانها انتخابکننده و تصمیمگیرنده در مورد اهداف گوناگون و وسایل مختلف برای رسیدن به آن‌ها هستند. کنش بنیادی از یک کنشگر، وسایل، اهداف و محیطی ساخته میشود که شامل موضوعات مادی و اجتماعی و هنجارها و ارزشهاست.[14] پارسونز برای تحلیل کنش شیوههای متفاوتی را طراحی کرده و آن را متغیرهای الگویی مینامد. متغیرهای الگویی دو جنبه مختلف از کار پارسونز را در کنار یکدیگر قرار میدهند: نظریه کنش و نظریه نظامها. آخرین دستاورد زندگی پارسونز پیوند والاترین دستاورد فرهنگی (نظامهای دینی) با نظام کنشی است که شامل پیوند میان انسان و جهان فیزیکی میباشد.[15] هم کنشهای فردی و هم سازمانبندی نظام را میتوان نوعی انتخاب از میان بدیلهای مختلف تلقی کرد. همه کنشها متضمن این انتخاباند و چهار جفت بدیل اصلی در این زمینه وجود دارد:

1.     الگوی خاصگرایی ـ عامگرایی؛ میتوان یک شیء را چیزی خاص و منحصر به فرد (رفتار فرزندان) یا واحدی از یک طبقه عمومی به‌شمار آورد (رفتار دانشجویان)؛

2.     الگوی عاطفی- بیطرفی عاطفی؛ در یک رابطه اجتماعی یا با تمامی احساسات (رابطه با فرزندان) و یا بیطرفانه میتوان وارد شد مثل (رابطه با دانشجویان)؛

3.     الگوی کیفیت- عملکرد؛ میتوان برای یک شیء به خاطر خودش ارزش قایل شد (فرزندان) یا به‌خاطر کاری که میتوان با آن انجام داد (دانشجویان)؛

4.     الگوی جامعیت- ویژگی؛ میتوان در رابطه کامل با همه جنبههای یک موضوع قرار گرفت (فرزندان) و یا فقط به یک فعالیت در این رابطه پرداخت (دانشجویان).[16]

 

اجزای خرده نظام فرهنگی

پارسونز نظام فرهنگی را شامل سه قلمرو عمده میداند:

1)    قلمرو نهادهای شناختی که با اندیشه ها و باورهای مربوط به جهان خارج در ارتباط است.

2)    نهادهای بیانی مثل هنر و موسیقی که در ارتباطات عاطفی بهکار میروند.

3)    معیارها و هنجارهای اخلاقی که با درستی و نادرستی کنشهای انسانی ارتباط دارند.[17]

نظام فرهنگی از نظر پارسونز ادغام و اجتماعی‌شدن افراد در جامعه است. کنش اجتماعی افراد دربرگیرنده گزینشهایی است که بر اساس ارزشها و هنجارهای درون نظام فرهنگی مشخص می­شوند؛ یعنی افراد بر اساس ارزشهای فرهنگی که در آن‌ها درونی شده به کنش اجتماعی میپردازند.[18]

 

[1]. توکلی، عبدالله؛ اصول و مبانی مدیریت، قم، زمزم هدایت، 1383، ص48.

[2]. اسمیت، فیلیپ؛ درآمدی بر نظریه فرهنگی، حسن پویان، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص46.

[3]. همیلتون، پیتر؛ تالکوت پارسونز، احمد تدیّن، تهران، هرمس، 1379، ص119.

[4]. اسمیت، فیلیپ؛ پیشین، ص57.

[5]. توسلی، غلامعباس؛ نظریههای جامعهشناسی، تهران، سمت، 1376، ص252.

[6]. آزادارمکی، تقی؛ نظریههای جامعهشناسی، تهران، سروش، 1376، ص76-77.

[7]. همان، ص102.

[8]. اسمیت، فیلیپ؛ پیشین، ص57.

[9]. آزاد ارمکی، تقی؛ پیشین، ص76.

[10]. کرایب، یان؛ نظریه اجتماعی مدرن از پارسونز تا هابرماس، عباس مخبر، تهران، آگاه، 1378، ص59.

[11]. همان، ص137-136.

[12]. کرایب، یان؛ پیشین، ص52-53.

[13]. ادیبی، حسین؛ جامعهشناسی طبقات اجتماعی، تهران، انتشارات دانشکده علوم اجتماعی و تعاون، 1354، ص137.

[14]. کرایب، یان؛ پیشین، ص55.

[15]. همیلتون، پیتر؛ پیشین، ص23-24.

[16]. همان، ص62-61.

[17]. همان، ص3-52.

[18]. بیلینگتون، روزاموند و دیگران؛ فرهنگ و جامعه، فریبا عزبدفتری، تهران، قطره، 1380، ص35.

0/5 - (0)

 

 

یک شعر از هوشنگ ابتهاج0 سایه)

 

کاروان  دیر ست ، گالیا     در گوش من فسانه دلدادگی مخوان !

     دیگر ز من ترانه شوریدگی مخواه !

                                       دیر ست گالیا ! به ره افتاد کاروان

عشق من وتو؟...... آه    این هم حکایتی است.

                               اما ، درین زمانه که درمانده هر کسی

       از بهر نان شب

         دیگر برای عشق و حکایت مجال نیست !

           زیباست رقص و ناز سر انگشت های تو

            بر پرده های ساز ،

        اما ، هزار دختر بافنده این زمان

با چرک و خون زخم سرانگشتهایشان

جان میکنند در قفس تنگ کارگاه

از بهر دستمزد حقیری ، که بیش از آن

پرتاب می کنی تو به دامان یک گدا !

دیر ست گالیا !

هنگام بوسه و غزل عاشقانه نیست

هر چیز رنگ آتش و خون دارد این زمان

هنگامه رهایی لبها و دستهاست

عصیان زندگی است.

بر روی من مخند !

شیرینی نگاه تو بر من حرام باد!

بر من حرام باد ازین پس شراب و عشق !

بر من حرام باد تپشهای فلب شاد!

زود است ، گالیا !

در گوش من فسانه دلداگی مخوان !

اکنون ز من ترانه شوریدگی مخواه !

زود است ، گالیا! نرسیده ست کاروان......

روزی که بازوان بلورین صبحدم

برداست تیغ و پرده تاریک شب شکافت،

روزی که آفتاب

از هر دریچه تافت،

روزی که گونه و لب یاران هم نبرد

رنگ نشاط و خنده گمگشته بازیافت ،

من نیز باز خواهم گردید آن زمان

سوی ترانه ها و غزلها و بوسه ها ،

سوی بهارهای دل انگیز گل فشان ،

سوی تو ،

عشق من !

جواب برخی از فعالیت های جامعه شناسی 2

جواب فعالیت های کتاب جامعه شناسی (2) چاپ 90

 سلام به شما بازدید کننده وبلاگ. ممکن است برخی اغلاط تایپی وجود داشته باشد به یزرگواری خودتان ببخشید تصحیح خواهد شد. 

درس اول: گستره جهان اجتماعی

”گفتگو کنید“ صفحه11:

1- قنات و ابعاد اجتماعی آن و ارتباط آن با آب و هوای فلات ایران:

در مناطق مختلف ایران ، قنات وسیله ای برای انتقال آب بوده است. این پدیده از طریق ایجاد بعضی مشاغل، نوع خاص تقسیم کار ، تعاون و همکاری برای نگهداری و ترمیم قنات ها در زندگی اجتماعی تآثیر داشته است. در ضمن بروز بعضی درگیری ها و جنگ بین گروه های مختلف و روستا ها در رابطه با قنات ها نیز بیانگر تاثیر آن در زندگی اجتماعی می باشد.

2- به نظر شما پدیده های مانند فلزات، دریا ها، کوهها،... به کدام  جهان تعلق دارند؟جهان طبیعی یا جهان اجتماعی و یا هر دو؟ چرا؟

هر دو زیرا  نظر به اینکه در جهان طبیعی شکل گرفته و مربوط به طبیعت هستند در جهان طبیعی قرار دارند و از این نظر که زندگی انسان را به شکل های مختلف تحت تاثیر قرار می دهند  وارد جهان اجتماعی می شوند.

"تامل کنید" صفحه 12:   آیا پدیده های گذشتگان ، ایندگان، سیاهچاله، ویروس در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند ؟ چگونه؟  انسان ها با بررسی گذشتکان و با تفکر و توجه به آیندگان برای زندگی امروزی خود تصمیم گیری می کنند، یعنی توجه و تفکر به گذشته وآینده باعث ایجاد تغییرات در زندگی امروری می شود، لذا گذشتگان و ایندگان در درون جهان اجتماعی قرار دارند. تفکر و توجه به سیاهچاله باعث ایجاد ترس و نگرانی افراد شده و در زندگی اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. اندیشیدن در مورد ویروس ها و انجام تدابیر پزشکی و اجتماعی برای مقابله با ویروس ها، باعث وارد شدن آنها به درون جهان اجتماعی می گردد.

درس دوم: نظام اجتماعی

"تامل کنید"صفحه15: کلاس درس به مثابه یک مجموعه و نوع ارتباط در بین اجزاء؟

ردیف

عناصر یا اجزاء

رابطه

1

معلم

 تدریس می کند

2

دانش آموز

تحصیل می کند

3

کتاب

بیانگر محتوای تدریس در کلاس

4

مبصر

برقراری هماهنگی میان کلاس و مدیریت و کنترا نظم کلاس در غیاب معلم

5

تخته سیاه

 ابزار کمک آموزشی جهت انتقال مطالب

 ”مقایسه کنید“صفحه 17:مفاهیم سه گانه جهان اجتماعی،ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی در مورد خانواده .

 

 

 

مجمومه اجزاء و عناصر ورزشگاه

      چهان اجتماعی

نقش های  مختلف خانواده

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری، فرزندی، خواهر و برادری

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری، فرزندی، خواهر و برادری

 "گفتگو کنید" صفحه19:

- بعضی از عناصر واجزای نهادهای مانند خانواده، اقتصاد و سیاست را به خاطر آورده و درباره روابط و ساختار این اجزاء گفت و گو کنید؟

نام نهاد

روابط

  ساختار

خانواده

روابط همسری، روابط فرزندی، روابط برادری و خواهری

والدین تامین هزینه ای فرزندان و تربیت آنها را به عهده دارند. فرزندان ضمن همکاری با والدین به همدیگر نیز کمک می کنند.

سیاست

روابط متقابل بین قوای سه گانه

قوه مقننه، مجریه، قضائیه( تصویب قانون و اجرای آن و رسیدگی به شکایات)

اقتصاد

روابط متقابل بخش  های تولید و توزیع و پولی بانکی

بخش تولید ، کالا ها و خدمات لازم جامعه را تولید و بخش توزیع آن را در بین مصرف کنندگان و یا تولید کنندان دیگر پخش می کند. پولی بانکی انجام معاملات و پرداخت ها و دریافت ها را تسهیل می کند و  در صورت لزوم سرمایه لازم را به صورت

2- ساختار و رابط بین نهاد ها را بیان کنید؟

نهاد اقتصادی، نیازهای مادی نهاد های دیگر را برطرف می کند و نهاد سیاست، امنیت لازم را برای نهاد های دیگر فراهم می نماید ، نهاد فرهنگی دانش و معرفت لازم برای نهادهای دیگر فراهم می کنند، خانواده از یک  طرف نیروی کار برای نهاد های دیگر فراهم می کند و از طرف دیگر مصرف کننده ایجاد می کند. و بخشی از نیازهای اساسی نیروی انسانی جامعه را بر طرف می کند.

  درس سوم :  فرهنگ 1

"بیاندیشید" صفحه 22 :

وقتی وارد جامعه ای می شوید چگونه به مسلمان بودن و یا مسلمان نبودن آنها پی می برید؟ از روی نماد و هنجارهای فرهنگی( نوع پوشش زنان،وجود مسجد، صدای اذان، بر پایی نماز، وجود انواع امامزاده ها)

از ویژگی های فرهنگی اسلامی 5 مورد را نام ببرید؟ اعتقاد به خدا، روزه گرفتن درماه رمضان، حرام بودن ربا،اعتقاد به مهدویت، اعتقاد به حجاب،  اعتقادات مربوط حلال و حرام بودن بعضی غذا ها و نوشیدنی ها، اعتقاد به رعایت حق الناس

”گفتگو کنید“صفحه 25: یک خرده فرهنگ ضد فرهنگ نام برده دلیل ضدیت ان را تشریح کنید.

1- گروه های که شیطا ن پرستی و عرفان کاذب را ترویج می دهند. اعتقادات این گروهها، با فرهنگ عمومی جامعه ایرانی که اعتقاد به خدا در محوریت ان قرار دارد، مخالف است،

2- ارازل و اوباش: چون این گروهها برای مردم مزاحمت ایجاد می کنند ومزاحمت برای مردم در فرهنگ عمومی مردم ایران یک رفتار انحرافی است. لذا این گروه ها ضد فرهنگ تلقی می شوند.

”تامل کنید“(صفحه 26):  نهادهای فرهنگی نیازهای فرهنگی سایر نهاد ها را تامین
 می کنند، نهادهای دیگر چه کمکی به نهاد فرهنگی می کنند؟
نهاد اقتصادی نیازهای اقتصادی، نهادهای فرهنگی را بر طرف می سازد و امکان تطابق آن با محیط را افزایش می دهد و سخت افزار آن را فراهم می کند، نهاد سیاست امنیت لازم برای فعالیت های فرهنگی فراهم کرده و در هدف گذار به آن کمک می کند. نهاد اجتماعی احساس تعلق و عاطفه ایجاد می کند و باعث یگانگی نهاد فرهنگی می گردد. اگر تعامل منطقی در بین این نهاد باشد، موارد فوق امکان پذیر است.( دیدگاه پارسونز).