درس دواز دهم
تحلیل کنید: ص 102محمد عبده شاگرد سيدجمال الدين اسدآبادى در مصر است و اين سخن منسوب به اوست: در شرق مسلمانان را ديدم و اسلام را نديدم و در غرب اسلام را ديدم و مسلمانان را نديدم. اين عبارت را تحليل كنيد و نظر خود را دربارة آن بيان كنيد.؟
دو جواب: 1- یعنی آنها به دستورات مانند بهداشت، نظم، علم دوستی، احترام به یکدیگر و غیره... که در اسلام مورد توجه است بهتر از ما عمل می کنند.
2- محمد عبده یا سید جمال به علت اینکه شناخت درستی از فرهنگ غرب نداشته اند و لذا از روی ساده نگری این حرف را گفتند زیرا غرب از ابتداء مخالف اسلام است.
گفتگو کنید: ص 105دربارة فعاليت هاى اسلام ستيزانة رضاخان و چهره هاى منوّرالفكرى كه در كابينه هاى او حضور داشتند، مطالعه كنيد. - جایگزینی قوانین غربی به جای قوانین مذهبی و تهدید تدریجی مرجعیت شرعی و مذهبی در مورد مسائلی نظیر ازدواج، طلاق، - جلوگیری از شعائر مذهبی به بهانه مبارزه با خرافات، - محدودیت برای مراسم سوگواری، ترحیم و نماز جماعت، به راه انداختن کارناوال های شادی، - لغو استفاده از تقویم قمری - تقویت زرتشتی گری - کشف حجاب
مقایسه کنید : ص 105ويژگى هاى نخستين بيدارگران اسلامى را در مقايسه با منوّرالفكران غرب زده بيان كنيد.
ويژگى هاى نخستين بيدارگران اسلامى | ويژگى هاى منوّرالفكران |
1- متوجه خطر كشورهاى غربى براى جوامع اسلامى بودند و استقلال اقتصادى و سياسى جوامع مسلمان را مى خواستند. 2. اصلاح رفتار دولت هاى اسلامى را دنبال مى كردند. 3. راه نجات امت اسلامى را بازگشت به اسلام و عمل به آن مى دانستند، 4. خواهان اتحاد ملل اسلامى، تشكيل قدرت واحد اسلامى و عزّت جهان اسلام را دنبال مى كردند و قوميت هاى مختلف را در متن امت واحد اسلامى به رسميت مى شناختند. | 1. عدم احساس خطر به كشورهاى استعمارگر و فرصت دانستن حضور سياسى واقتصادى آنان 2. خواستار اصلاح رفتار دولت هاى كشورهاى مسلمان بودند. 3. اصلاح را در بازگشت به اسلام نمی دانستند؛ بلكه اصلاح را در تقليد از رفتار فرنگيان می ديدند. 4. مفهوم امت و ملت اسلامى براى آنان بى معنا يا منفور بود و به ناسيوناليسم كه انديشة سياسى قوم گرايانه غرب متجدد بود روى مى آوردند. |
تحقیق کنید: ص 106 دربارة نمونه هايى از جريان هاى ناسيوناليستى و ماركسيستى در ايران مطالعه كنيد. الف: جریان های مارکسیتی: تشکیل حزب توده، فدائیان خلق، راه کارگر، سازمان انقلابی کارگران ایران ، چریک های فدایی خلق ایران،
ب:جریان های ناسیونالیستی: حزب مشروطه ایران، نهضت مقاومت ملی، حزب پان ایرانیست، جبهه ملی، نهضت آزادی،
مقایسه کنید: ص 106وجوه اشتراك و افتراق منوّرالفكران و روشنفكران غرب زده را بيان كنيد. اشتراک : از نظر معرفت شناسی، هر دو خواهان فرهنگ غرب هستند.
افتراق: 1- اصطلاح منورالفکران قبل از 1320 رایج بود اما روشفکربعد از 1320 رایج شد. 2- منورالفکران همراه غرب بودند و با آنها همکاری داشتند اما روشفکران به تقلید از روشفکران چپ غربی جلوه های سیاسی،اقتصادی توسعه طلبانه غرب را نقد می کنند و یا از غرب دفاع نمی کنند. البته روشفکران ازدهه 1320 به بعد به دو جناح چپ ( حزب توده) و راست(جبهه ملی) تقسیم می شوند.
درس سیزدهم
گفتگو کنید: ص 110 ؛ تفاوت مقاومت منفى و انواع فعاليت رقابت آميز اصلاحي را بيان كنيد.
در مقاومت هاى منفى، حاكميت پادشاه و قدرت ظالمانه غير مشروع دانسته مى شود وهمكارى سياسى با آن، جز در زمان لازم برای حفظ امنیت و کشور انجام نمى شود. اما در فعالیت رقابت آمیز هدف اصلاح ساختار است ، فرد در این زمینه برای اصلاح قدرت حاکم وارد عمل می شود.
نمونه بیاورید : ص 114 پنج عنوان براى وجه اشتراك و وجوه افتراق انقلاب اسلامى ايران و انقلاب هاى آزادى بخش انتخاب كنيد.
اشتراک | افتراق |
1- حضور مردم 2. مقابله با استبداد 3. مقابله با استعمار 4. مبارزه با تضاد طبقاتی
| انقلاب اسلامی انقلاب هاى آزادى بخش 1- دینی 1- غیر دینی یا دین در اولویت نیست. 2- عدم وابستگی کامل به یک حزب 2- اغلب با رهبری یک حزب 3- رهبری به وسیله یک شخصیت مذهبی 3- رهبری ناسیونالیستی ، سکولاریستی ( غربگرا یا چپ) 4- شعار نه غرب و نه شرق 4- گرایش به غرب یا شرق |
درس چهاردهم
نظر دهید: ص 119 به نظر شما مهم ترين تفاوت انقلاب فرانسه با انقلاب اسلامى ايران چيست؟
انقلاب فرانسه در سال 1789 ميلادي با آرمان ها و ارزش هاى مدرن شكل گرفت اما انقلاب اسلامی بر اساس آرمان ها و ارزش هاى اسلامی شکل گرفته است.
گفتگو کنید : ص 117 دربارة تفاوت حركت اجتماعى نخستين بيدارگران اسلامى و بيدارى اسلامى گفت وگو كنيد. نخستين بيدارگران در جهان اسلام، انديشمندان و عالمانى بودند كه با نظر به خطر سياسى دولت هاي غربى، استقلال و عزّت جهان اسلام را دنبال مى كردند . آنها براى رسيدن به اين منظور، به اصلاح رفتار حاكمان جوامع اسلامى مى پرداختند. اما بيدارى اسلامى، حاصل انتقال بيدارى از سطح نخبگان به متن مردم و فرهنگ عمومى جامعة اسلامى است و خواهان دگرگونی در ساختار سیاسی است.
تامل کنید: ص 127 ؛ دربارة فرصت هايى كه جهان اسلام در برابر تهديدهاى جهان غرب دارد
شکل گیری رويكرد معنوى به زندگى اجتماعى در سطوح مختلف جوامع غربى و مورد سوال قرار گرفتن اعتبار جهانى ارزش ها و آرمان هاى بعد از رنساس، باعث افول سكولاريسم شد. در این برهه از زمان طرح ارزش های اسلامی با ”عقلانیت نظری و عملی“، می تواند حضور خود را در بین جوامع غیر اسلامی گسترش دهد. در این میان ”عملکرد نظام سیاسی ایران ، مدیریت صحیح جامعه اسلامی و دست یابی به تکنولوژی های برتر ارتباطی“ می تواند نقش اسای داشته باشد.
تهیه تنظیم: ناصر پورزارعیان
عضو گروه علوم اجتماعی استان اذربایجانشرقی پاییز 91